Xác định tầm nhìn, tạo bước nhảy vọt về kinh tế Nhà nước

Tại Chương trình thời sự đặc biệt "Hà Nội tiên phong, gương mẫu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương" phát sóng lúc 18h, chiều nay (27/2) trên các kênh sóng của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đã chia sẻ một số nội dung liên quan đến phát triển kinh tế Nhà nước của Hà Nội hiện nay.

Mở cơ chế tương xứng với vai trò, tầm vóc

Đánh giá về thực trạng thành phần kinh tế Nhà nước của Hà Nội hiện nay, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, so với mặt bằng chung cả nước, Hà Nội cùng với TP Hồ Chí Minh là hai trung tâm có trình độ phát triển vượt trội. Tuy nhiên, chính vị thế đó khiến cơ cấu kinh tế của Hà Nội trở nên phức tạp hơn nhiều địa phương khác.

Theo ông, một nền kinh tế càng phức tạp thì chỉ cần một khâu bị “vướng” cũng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tiêu cực trên diện rộng. Đây là một trong những lý do lý giải vì sao Hà Nội sở hữu nguồn lực lớn, nỗ lực cải cách mạnh mẽ nhưng tăng trưởng và phát triển chưa đạt như kỳ vọng. Nếu không có cơ chế đủ thông suốt cho toàn bộ cấu trúc kinh tế, chỉ một điểm nghẽn cũng có thể tác động mạnh hơn so với các địa phương khác.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

Riêng đối với khu vực kinh tế Nhà nước, theo PGS.TS Trần Đình Thiên, phần lớn các doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn thuộc Trung ương đều đặt trụ sở tại Hà Nội. Tuy nhiên, cơ chế vận hành các doanh nghiệp này do Trung ương quyết định, thành phố không có thẩm quyền can thiệp.

Trong khi đó, thành phần kinh tế Nhà nước của Hà Nội là vẫn bị trói buộc bởi thể chế chung rất nhiều. Dù Trung ương đã có những nghị quyết riêng để tháo gỡ cho Thủ đô, song mức độ chưa thật sự tương xứng với yêu cầu phát triển.

Ông nhấn mạnh, đánh giá khu vực kinh tế Nhà nước của Hà Nội không thể chỉ dừng ở việc đếm số lượng doanh nghiệp hay hiệu quả hoạt động đơn lẻ, mà phải nhìn tổng thể hệ thống nguồn lực công và cơ chế vận hành của từng cấu phần.

PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, muốn Hà Nội bứt phá, việc “mở” cơ chế không thể chỉ dừng ở mức nới lỏng cục bộ mà cách tiếp cận phải tương xứng với vai trò và tầm vóc của Thủ đô. Hà Nội không chỉ so sánh trong nước mà cần đặt mình trong tương quan cạnh tranh với các đô thị lớn trong khu vực và thế giới...

Mục tiêu lớn, áp lực mạnh sẽ hình thành tư duy đột phá

Đề cập đến Nghị quyết 79 ngày 6-1-2026 của Bộ Chính trị về "Phát triển kinh tế Nhà nước" của Bộ Chính trị trong bối cảnh Hà Nội đang xây dựng Đề án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, GS.TS Trần Đình Thiên cho rằng đây là thời điểm đặc biệt quan trọng. Theo ông, cách tiếp cận mới đặt Hà Nội trong tinh thần “vươn mình”, yêu cầu điều chỉnh luật và quy hoạch không chỉ theo hướng mở rộng thông thường mà với mục tiêu phát triển rất cao.

GS.TS Trần Đình Thiên đánh giá cao định hướng trao quyền tự chủ, sáng tạo gắn với trách nhiệm cho Hà Nội trong dự thảo Luật Thủ đô mới. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý đây là quá trình chuyển tiếp không dễ dàng, đòi hỏi năng lực thể chế và năng lực quản trị tương xứng để hạn chế rủi ro khi triển khai các dự án quy mô lớn, vượt khung cũ.

Về yêu cầu đối với khu vực kinh tế Nhà nước trong giai đoạn tới, ông cho rằng trước hết Hà Nội phải xác lập tầm nhìn phát triển mang tính “phi tuyến tính”, tức là không đi theo lối tuần tự thông thường mà hướng tới những bước nhảy vọt. Thành phố cần định hình rõ chân dung tương lai của mình trong cạnh tranh toàn cầu, từ đó thiết kế chiến lược phù hợp.

Trong cấu phần kinh tế Nhà nước, không chỉ doanh nghiệp Nhà nước mà cả quy hoạch, phân bổ đất đai, sử dụng ngân sách, định hướng phát triển các cụm công nghiệp… đều phải được nhìn nhận lại theo chuẩn mực mới. Việc hình thành các cụm công nghiệp không thể dừng ở mô hình truyền thống, mà cần gắn với định hướng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn.

Đồng thời, Hà Nội cũng cần đặt mục tiêu xây dựng những doanh nghiệp Nhà nước thực sự đóng vai trò trụ cột, có khả năng đại diện cho Thủ đô cạnh tranh ở tầm quốc gia và quốc tế. Theo ông, khi mục tiêu đủ lớn và áp lực đủ mạnh, tư duy đột phá mới hình thành.

"Tiềm năng của Hà Nội rất lớn, chúng ta chỉ xoay lại cấu trúc và tạo cho nó một cái cơ chế thật tốt..."- PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định.

Tú Linh