Hoàn thành sớm nhiều mục tiêu giáo dục, tạo nền tảng bứt phá trong giai đoạn mới

Hoàn thành sớm nhiều mục tiêu trong lĩnh vực giáo dục

Nhiệm kỳ 5 năm triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng là một giai đoạn đặc biệt đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước ta. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động, đặc biệt là tác động sâu rộng của đại dịch COVID-19, ngành Giáo dục và Đào tạo đã kiên trì, nỗ lực triển khai mạnh mẽ đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương, đồng thời cụ thể hóa hiệu quả các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước.

Học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam chuẩn bị cho kỳ thi Olympic Khoa học trẻ quốc tế (Ảnh: Thanh Tùng)

Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ; với sự vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống chính trị, sự tận tâm, trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, cùng sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân và phụ huynh học sinh, giáo dục Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu Đại hội XIV của Đảng.

Một trong những thành tựu nổi bật trong nhiệm kỳ qua là việc gia tăng mạnh mẽ cơ hội tiếp cận giáo dục cho người dân. Quy mô giáo dục tiếp tục được mở rộng ở tất cả các cấp học, từ giáo dục mầm non, phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học. Tổng số người học trong hệ thống giáo dục quốc dân hiện nay đã vượt 24,5 triệu người, chưa kể hàng triệu người tham gia các hình thức học tập thường xuyên và học tập suốt đời.

Ngành Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở; tỷ lệ xóa mù chữ đạt trên 99,5%, thuộc nhóm cao so với nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là những chỉ tiêu có ý nghĩa xã hội sâu sắc, phản ánh nỗ lực không ngừng của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền học tập của nhân dân.

Đặc biệt, tỷ lệ lao động qua đào tạo, huấn luyện có văn bằng, chứng chỉ đã đạt xấp xỉ 30%, cơ bản hoàn thành mục tiêu Đại hội XIII đề ra. Đến tháng 12/2025, tỷ lệ sinh viên đạt khoảng 225 sinh viên trên một vạn dân, cho thấy sự phát triển hợp lý của giáo dục đại học gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Trong 5 năm qua, đổi mới giáo dục phổ thông được xác định là một trọng tâm lớn. Toàn ngành đã hoàn thành triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 từ lớp 1 đến lớp 12 theo đúng lộ trình. Việc chuyển đổi từ nền giáo dục chủ yếu truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực và kỹ năng của người học đã đạt được những kết quả rõ nét.

Học sinh Hà Nội đại diện Việt Nam dự thi, giành 6 huy chương Olympic khoa học trẻ quốc tế

Công tác đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá được triển khai đồng bộ; Kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức nghiêm túc, an toàn, từng bước hoàn thiện theo hướng gọn nhẹ, hiệu quả. Qua giám sát của Quốc hội và các cơ quan chức năng, đổi mới giáo dục phổ thông được đánh giá là cơ bản đạt mục tiêu đề ra.

Chất lượng giáo dục phổ thông tiếp tục được khẳng định, không chỉ ở giáo dục đại trà mà cả giáo dục mũi nhọn. Việt Nam nhiều năm liền nằm trong nhóm 10 quốc gia có thành tích tốt nhất tại các kỳ thi Olympic quốc tế. Riêng năm 2025, các đội tuyển học sinh Việt Nam tiếp tục đứng trong top đầu về số lượng huy chương Vàng, phản ánh kết quả của một nền giáo dục phát triển toàn diện, bền vững.

Thực hiện chủ trương tự chủ gắn với nâng cao chất lượng, giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trong nhiệm kỳ qua đã có những bước chuyển quan trọng. Mạng lưới cơ sở giáo dục đại học được cơ cấu lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả; nhiều chương trình đào tạo mới trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật, khoa học mũi nhọn được mở ra.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ người học theo các ngành STEM đã đạt trên 33%, tạo tiền đề quan trọng cho mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nhiều trường đại học Việt Nam đã có mặt trong các bảng xếp hạng quốc tế uy tín, trong đó có những cơ sở nằm trong nhóm 500 - 1.000 trường hàng đầu thế giới và Châu Á.

Giáo dục nghề nghiệp ngày càng gắn chặt với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động; cơ sở vật chất, trang thiết bị được đầu tư, nâng cấp; chất lượng đào tạo và kỹ năng nghề của người học từng bước được nâng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật then chốt.

Cùng với đổi mới nội dung, chương trình, ngành Giáo dục đặc biệt quan tâm đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất. Đến tháng 12/2025, tỷ lệ trường học kiên cố tại nhiều địa phương đạt xấp xỉ 90%, tăng đáng kể so với đầu nhiệm kỳ. Kết quả này phản ánh sự ưu tiên nguồn lực của Nhà nước và toàn xã hội cho giáo dục.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2020 - 2022, trước những tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, ngành Giáo dục đã kịp thời thích ứng với tinh thần “ngừng đến trường nhưng không ngừng học”. Việc dạy học trực tuyến được triển khai rộng khắp, tạo tiền đề thúc đẩy chuyển đổi số toàn ngành.

Học sinh trường Tiểu học Cổ Nhuế 2A tham quan gian trưng bày sách tại Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời

Hiện nay, hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục từ học sinh, giáo viên đến cơ sở giáo dục được xây dựng đồng bộ; học bạ số, văn bằng số từng bước kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Nhiều cơ sở giáo dục đại học đã bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học và quản lý, mở ra hướng phát triển mới cho giáo dục hiện đại.

Trong nhiệm kỳ qua, đội ngũ nhà giáo có sự phát triển cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng. Việc bổ sung biên chế, nhất là ở bậc mầm non và tiểu học, cùng với các chính sách đãi ngộ đã góp phần củng cố đội ngũ, nâng cao vị thế nghề giáo trong xã hội.

Chất lượng đầu vào ngành sư phạm được cải thiện rõ rệt; tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trong các cơ sở giáo dục đại học đạt trên 33% vào năm 2025. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học trong thời gian tới.

Từ nền tảng nhiệm kỳ XIII đến đột phá của giai đoạn mới

Có thể khẳng định, các mục tiêu lớn về giáo dục và đào tạo trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cơ bản đã được hoàn thành. Trên nền tảng đó, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành tháng 8/2025 đã xác định rõ yêu cầu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có hệ thống giáo dục thuộc nhóm hàng đầu thế giới.

Ngay trong năm 2025, nhiều nội dung lớn đã được thể chế hóa thông qua các dự án luật, nghị quyết quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để giáo dục bứt phá. Việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035 được kỳ vọng sẽ tạo ra diện mạo mới cho toàn hệ thống.

Học sinh trường THCS Nguyễn Du, phường Đại Mỗ trong lễ phát động chiến dịch “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến”

Bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, giáo dục và đào tạo đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn. Với nền tảng đã được xây dựng vững chắc trong nhiệm kỳ qua, cùng quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của toàn xã hội, ngành Giáo dục và Đào tạo tin tưởng sẽ tiếp tục tạo ra những đột phá quan trọng, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Trong thời gian tới, triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 71-NQ/TW sẽ có rất nhiều việc phải làm. Ngành Giáo dục đang triển khai với một tinh thần, quyết tâm mới và ý chí rất cao.

Trong đó, nhiệm vụ đặt ra trước hết và có ý nghĩa nền tảng là đổi mới tư duy, nhận thức về giáo dục và đào tạo. Việc đổi mới tư duy, nhận thức - được xác định là khâu mở đầu có vai trò đặc biệt quan trọng, làm cơ sở và tiền đề để triển khai đồng bộ các nội dung đổi mới tiếp theo.

Đổi mới tư duy bao gồm việc xác lập nhận thức mới về vai trò, vị trí, trách nhiệm, sứ mệnh của giáo dục và đào tạo; nhận thức đầy đủ, thống nhất về vai trò, vị trí chủ đạo của Nhà nước; vị trí nòng cốt của hệ thống giáo dục công lập; về việc huy động, đầu tư và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho giáo dục và đào tạo.

Có thể khẳng định rằng, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn tới là đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật then chốt, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học; qua đó tạo ra các sản phẩm nghiên cứu có giá trị thực tiễn, đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.

Theo tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW, Bộ GD&ĐT cũng đã đưa vào Kế hoạch công tác 5 năm rất nhiều nhiệm vụ. Đối với giáo dục mầm non, ngành sẽ tập trung hoàn thiện và triển khai Chương trình giáo dục mầm non mới song song, đồng bộ với việc thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi. Chương trình mới được xây dựng theo định hướng phát triển toàn diện trẻ em, chú trọng các yếu tố về thể chất, sức khỏe và kỹ năng, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ trong giai đoạn mới.

Đối với giáo dục phổ thông, giai đoạn tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh đổi mới theo chiều sâu, trên cơ sở kế thừa những kết quả đạt được trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong đó, một trong những trọng tâm là hoàn thiện việc trang bị kỹ năng, phát triển toàn diện người học; tổ chức đào tạo tốt hơn các môn học mới như Mĩ thuật, Giáo dục thể chất… nhằm bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện.

Bảo Khánh - học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam giành vòng nguyệt quế Đường lên đỉnh Olympia năm 2025

Thêm nữa, một nhiệm vụ rất quan trọng đang được ngành Giáo dục tích cực triển khai là từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Đây là nhiệm vụ nhiều thách thức, song với quyết tâm cao, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, ngành Giáo dục tin tưởng sẽ từng bước thực hiện hiệu quả, hướng tới hoàn thành các mục tiêu đặt ra đối với giáo dục phổ thông trong thời gian tới.

Mục tiêu 5 năm tới, ngành Giáo dục cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số; xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu ngành; phát triển hệ thống học liệu mở, học liệu dùng chung. Đồng thời, xây dựng và triển khai chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI), ứng dụng AI trong giáo dục theo hướng có kiểm soát, an toàn và hiệu quả cũng là một yêu cầu mới, vừa mở ra nhiều cơ hội, vừa đặt ra không ít thách thức.

Có thể nói, còn rất nhiều việc cần phải làm để từng bước nâng cao chất lượng giáo dục. Và theo đúng như tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW là hiện đại hóa, nâng cao chất lượng, đảm bảo công bằng trong giáo dục, song song cải thiện nâng cao chất lượng, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục quan tâm triển khai các giải pháp bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, đặc biệt đối với học sinh ở vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới và hải đảo.

"Thời gian qua, Trung ương Đảng và Chính phủ đã dành sự quan tâm đặc biệt cho việc triển khai xây dựng 248 trường học tại các xã biên giới. Đây là nhiệm vụ đang được tổ chức thực hiện tích cực. Dự kiến trong năm 2026, 100 trường học đầu tiên sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng trước thềm năm học mới; 148 trường còn lại cũng đang được triển khai và sẽ sớm hoàn thành trong thời gian tới.

Với việc tăng cường đầu tư cơ sở vật chất như vậy, giáo dục tại các khu vực biên giới, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số chắc chắn sẽ có những chuyển biến quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục trong thời gian tới", Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh.

Ngọc Minh